Çocuklarda Diş Gıcırdatma (Bruksizm): Ne Zaman Endişelenmeli?

Çocuklarda Diş Gıcırdatma (Bruksizm): Ne Zaman Endişelenmeli?

Gece çocuğunuzun odasından gelen o tuhaf, gıcır gıcır sesi ilk duyduğunuzda ürkmüş olabilirsiniz. “Dişleri kırılacak mı?”, “Stres mi yaşıyor?”, “Bu bir hastalık belirtisi mi?” gibi sorular akla gelir. Aslında diş gıcırdatma çocuklarda sanıldığından çok daha sık görülür ve çoğu zaman kendiliğinden geçer. Yine de bazı durumlarda daha dikkatli bakmak gerekir.

Bruksizm nedir, ne kadar yaygındır?

Bruksizm, dişlerin istemsiz olarak sıkılması ya da birbirine sürtülmesidir. Çocuklarda en çok uyku sırasında, özellikle gecenin ilk yarısında görülür. Seattle Children’s Hastanesi’nin verilerine göre bebeklerin yaklaşık yarısı, ön dişleri çıktıktan sonra, genellikle 10. ay civarında dişlerini gıcırdatmaya başlar. Okul çağındaki çocuklarda da yaygındır ve çoğu çocuk kalıcı dişler çıktığında bu alışkanlığı bırakır.

Çocuklar neden diş gıcırdatır?

Tek bir neden yoktur. Sık karşılaştığımız durumlar şunlardır:

  • Diş sürmesi ve diş değişimi: Yeni çıkan dişler kapanışı değiştirir, çocuk bu yeni duruma alışmaya çalışır.
  • Stres ve kaygı: Okula başlama, taşınma, kardeş doğumu ya da sınav dönemleri gıcırdatmayı artırabilir.
  • Uykuda solunum sorunları: Horlama, ağızdan nefes alma ve uyku apnesi (uykuda nefesin kısa süreli durması) bruksizmi tetikleyebilir.
  • Bazı sağlık durumları: Serebral palsi ve gelişimsel gecikmesi olan çocuklarda daha sık görülür.

Diş gıcırdatma dişlere zarar verir mi?

Bebeklerde ve küçük çocuklarda gıcırdatma genellikle ciddi bir hasar bırakmaz. Süt dişlerinde bir miktar aşınma görmek normaldir ve bu dişler zaten değişecektir.

Ancak şiddetli ve uzun süren gıcırdatma, özellikle kalıcı dişler çıktıktan sonra devam ediyorsa, şu sorunlara yol açabilir:

  • Dişlerde belirgin aşınma ve düzleşme
  • Soğuğa ve sıcağa karşı hassasiyet
  • Sabahları çene ağrısı, çiğnerken yorulma
  • Sabah baş ağrıları
  • Çene ekleminde klık sesi

Horlama varsa mutlaka doktora görünün

Diş gıcırdatmanın yanında çocuğunuz horluyorsa, ağzı açık uyuyorsa ya da uykuda nefesinin durduğunu fark ediyorsanız bunu çocuk doktorunuza mutlaka söyleyin. Büyük bademcik ya da geniz eti, çocuklarda uyku apnesinin en sık nedenidir. Bu sorun çözüldüğünde gıcırdatma da çoğu zaman azalır.

Uyku kalitesi bozulan çocuklarda gündüz yorgunluk, dikkat dağınıklığı ve huzursuzluk görülebilir. Bu yüzden bruksizmi yalnızca bir diş sorunu olarak değil, uyku sağlığının bir işareti olarak da değerlendiriyoruz.

Bruksizm nasıl tedavi edilir?

Küçük çocukların çoğunda tedaviye gerek kalmaz. Muayenede dişlerdeki aşınmayı kontrol eder, düzenli takip ederiz.

Ailelere önerdiğimiz basit adımlar şunlar:

  1. Yatmadan önceki saati sakin geçirin; ekranları en az bir saat önce kapatın.
  2. Akşam kafeinli içecek, kola ya da çikolatayı sınırlayın.
  3. Çocuğunuzla günün nasıl geçtiğini konuşun; endişelerini dile getirmesine fırsat verin.
  4. Masal okumak ya da ılık bir duş gibi rahatlatıcı bir uyku rutini oluşturun.

Kalıcı dişlerde aşınma başlamışsa, büyük çocuklar ve ergenler için kişiye özel bir gece plakası hazırlayabiliriz. Bu şeffaf plak dişlerin birbirine sürtünmesini engeller ve mineyi korur. Dişleri hâlâ değişen çocuklarda plak, çene gelişimini engellemeyecek şekilde dikkatle planlanır.

Sık sorulan sorular

Diş gıcırdatma bağırsak kurduna mı işarettir?

Bu yaygın bir inanıştır ancak bilimsel olarak güçlü bir bağlantı gösterilmemiştir. Başka belirtiler yoksa önce uyku, stres ve diş sürmesi gibi nedenleri düşünürüz.

Çocuğumu uyandırmalı mıyım?

Hayır. Gıcırdatma istemsizdir ve uyandırmak uyku düzenini bozar. Bunun yerine kaydedip muayenede bize dinletebilirsiniz.

Çocuğunuzun dişlerinde aşınma ya da sabahları çene ağrısı fark ettiyseniz randevu talep formundan bize ulaşabilirsiniz.

Kaynaklar: Seattle Children’s Hospital, Bruxism, Cleveland Clinic, Tooth Erosion.

Metin Yazarı: Pedodonti Uzmanı Dr. Dt. Banu Kürkçü

About Dr. Dt. Banu Kürkçü

1997 yılında TED Ankara Koleji’nden mezun olduktan sonra Gazi Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi’ne girdim ve 2003 yılında Diş Hekimi oldum.

2004 yılında Ankara Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Pedodonti Anabilim Dalı’nda doktora eğitimine başladım ve 2010 yılında Pedodonti’de Bilim Doktoru ünvanını alarak eğitimimi tamamladım.

2004-2015 yılları arasında Ankara’da, 2015 yılından sonra da İstanbul’da Pedodonti Uzmanı (Çocuk Diş Hekimi) olarak görev yaptım.

2019 yılı sonunda bir grup idealist uzman diş hekiminin aynı çatı altında birleştiği Ataşehir Dental Care Diş Klinikleri’nin (ADC Ataşehir) kurucu ortağı olarak kaliteli ve eğlenceli çocuk diş hekimliği arzusundan doğan “Kids ADC” markasını ve Ataşehir’deki Çocuk Diş Kliniğimi kurdum.